Δυο χρόνια μετά τις εξαγγελίες της κυβέρνησης ότι με το «Νέο σύστημα επιλογής διοικήσεων φορέων του δημοσίου τομέα» (Ν. 5062/2023) συντελούνταν μια σημαντική μεταρρύθμιση που θα ενίσχυε την «αξιοκρατία», την «διαφάνεια» και την «αποτελεσματικότητα» των φορέων του δημοσίου, το ΥΠΠΟ εισάγει στη Βουλή σχέδιο νόμου για να εξαιρέσει όλους τους φορείς του από τον Ν. 5062 και καταργεί κρίσεις -υπό την εποπτεία του ΑΣΕΠ- που έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Πλέον, και εφόσον υπερψηφιστεί το σχέδιο νόμου τις διοικήσεις στο σύνολο των ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ εποπτευομένων από το ΥΠΠΟ τις διοικήσεις θα διορίζει κατά το δοκούν ο/η εκάστοτε Υπουργός!
Την παραμονή των Χριστουγέννων το Υπουργείο Πολιτισμού έθεσε σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο νόμου με τίτλο «Προστασία έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων-Καταπολέμηση της κατασκευής και διακίνησης πλαστών έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων και της φθοράς έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων – Ποινικές διατάξεις – Σύσταση Μητρώου Ορκωτών πραγματογνωμόνων – Λοιπές διατάξεις Υπουργείου Πολιτισμού». Στις 16/1/2026 το σχέδιο νόμου κατατέθηκε στη Βουλή, για να πάρει το δρόμο της ψήφισης.
Πρόκειται για ένα ακόμη σχέδιο νόμου του ΥΠΠΟ στην προετοιμασία του οποίου δεν έγινε καμία διαβούλευση ή συζήτηση με τους αρμόδιους επιστημονικούς και συνδικαλιστικούς φορείς, με αποτέλεσμα πολλές διατάξεις του να είναι άτοπες, μη εφαρμόσιμες ή φωτογραφικές. Το πλέον προκλητικό, όμως, εμφανίζεται σε άρθρο άσχετο με τον βασικό κορμό του σχεδίου νόμου: με το άρθρο 16 η τοποθέτηση Διοικήσεων στους εποπτευόμενους δημόσιους φορείς πολιτισμού (Μουσεία, Θέατρα, Ορχήστες, Λυρική, Πινακοθήκη κ.ά.) εξαιρούνται εξ ολοκλήρου από όσα ισχύουν για όλους τους δημόσιους φορείς και την εποπτεία του ΑΣΕΠ (διαδικασία του Ν. 5062) και οι διοικήσεις τους θα επιλέγονται από την πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟ!
Τι προβλέπει το άρθρο 16: α) εξαιρούνται από τον ν. 5062/2023 οι πρόεδροι, αντιπρόεδροι, διευθύνοντες και εντεταλμένοι σύμβουλοι των νομικών προσώπων που εποπτεύονται από το ΥΠΠΟ, β) εκκρεμείς διαδικασίες επιλογής των οργάνων διοίκησης κατά τον χρόνο δημοσίευσης του νόμου, ανεξαρτήτως της υποβολής ή μη υποψηφιοτήτων, καταργούνται και γ) οι θέσεις επαναπροκηρύσσονται εντός 6 μηνών από τη δημοσίευση του νόμου. Το σ/ν προβλέπει τη σύσταση μίας Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης και Επιλογής, η οποία συστήνεται με πρόσωπα επιλογής του/της Υπουργού Πολιτισμού και στην οποία προεδρεύει ένα πολιτικό πρόσωπο, ο/η Γενικός Γραμματέας Πολιτισμού ή Σύγχρονου Πολιτισμού! Επισημαίνει επίσης ότι, σε περίπτωση που δεν έχει ολοκληρωθεί και αυτή η διαδικασία, ο/η Υπουργός παρατείνει τη θητεία των ήδη υπαρχόντων Διοικήσεων ή τις αλλάζει κατά το δοκούν.
Η διάταξη αυτή καταργεί τις προκηρύξεις που εκδόθηκαν με την εποπτεία του ΑΣΕΠ:
– 15ΠΔΑ/2024 για την επιλογή προέδρων και αντιπροέδρων των ΔΣ του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του Βυζαντινού και Χριστιανικού και του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού, δηλαδή των Μουσείων που η κυβέρνηση απέκοψε από το σώμα της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας με τον Ν. 5021, καθιστώντας τα ΝΠΔΔ με διορισμένες διοικήσεις,
–10ΠΔΑ/2024 για Πρόεδρο και αντιπρόεδρο του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και του Εθνικού Θεάτρου.
Ομολογία αποτυχίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι, στην προσπάθεια να δικαιολογηθούν τα αδικαιολόγητα, η συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία αιτιολογείται στην έκθεση ανάλυσης συνεπειών ρύθμισης με το καινοφανές επιχείρημα πως «μετά την ψήφιση του ν. 5062/2023 η πλήρωση των θέσεων διοίκησης των φορέων καθίσταται ιδιαίτερα δυσχερής, δεδομένου ότι, αφενός, δεν δύναται να συνεκτιμηθεί η ειδικότερη εμπειρία των υποψηφίων στο αντικείμενο του φορέα, αφετέρου οι υποψήφιοι πρέπει να αποτελούν πρόσωπα εγνωσμένου κύρους στο χώρο του πολιτισμού».
Αλήθεια όταν η κυβερνητική πλειοψηφία υπερθεμάτιζε για την αναγκαιότητα της ψήφισης του ν.5062/23, κανείς δεν αναρωτήθηκε αν θα γινόταν «ιδιαίτερα δυσχερής» η επιλογή διοικήσεων για τα ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ του ΥΠΠΟ; Αυτό αποκαλύφθηκε μόλις στις 24/12/2025, κι ενώ είχαν ήδη ολοκληρωθεί οι διαδικασίες επιλογής, με ευθύνη του ΑΣΕΠ και η Υπουργός επί μήνες δεν προχωρούσε στην τοποθέτηση των επιτυχόντων;
Είναι προφανές πως το συγκεκριμένο άρθρο συνιστά ομολογία διπλής αποτυχίας: Από τη μία είναι η πρώτη επίσημη παραδοχή της κυβέρνησης ότι ο Ν. 5062 -που η ίδια συνέταξε, διαφήμισε και ψήφισε- πάσχει στην εφαρμογή του. Από την άλλη, είναι σαφές από το άρθρο που εισηγείται τώρα το ΥΠΠΟ αυτό που ενδιαφέρει απροκάλυπτα πλέον είναι η επιλογή των αρεστών και μόνο, χωρίς κανένα αντικειμενικό κριτήριο.
Ο Ενιαίος Σύλλογος Υπαλλήλων ΥΠΠΟ, μαζί με άλλα σωματεία του ΥΠΠΟ, πάλεψε ενάντια στην αποκοπή των 5 μεγαλύτερων αρχαιολογικών Μουσείων από την Αρχαιολογική Υπηρεσία. Το 2023 προειδοποιούσαμε ότι η αλλαγή αυτή «μετατρέπει τα δημόσια αρχαιολογικά Μουσεία σε κυβερνητικά υποχείρια: η Υπουργός θα επιλέξει και θα διορίσει τα Διοικητικά Συμβούλια και τους Γενικούς Διευθυντές. Τα διορισμένα μέλη του Δ.Σ. θα διαχειρίζονται το μουσειακό απόθεμα της χώρας, πρακτικά ανέλεγκτοι, και ακολουθώντας τις «οδηγίες» της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας». Η υποβάθμιση των πέντε μεγάλων αρχαιολογικών μουσείων με την εφαρμογή του Ν. 5021 έχει δικαιώσει πλήρως τους αγώνες και τα αιτήματά μας.
Τότε η Υπουργός Πολιτισμού διαβεβαίωνε στη Βουλή ότι «Ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος (του ΔΣ) θα επιλέγονται από πενταμελή Επιτροπή Επιλογής Στελεχών του Δημοσίου, τα μέλη της οποίας θα ορίζονται, μαζί με τους αναπληρωτές τους, με απόφαση του προέδρου του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού». Η ίδια Υπουργός όχι μόνο δεν τοποθέτησε τους επιλεγμένους από την διαδικασία με την εποπτεία του ΑΣΕΠ, αλλά έρχεται να καταργήσει εντελώς την διαδικασία αυτή για το ΥΠΠΟ, επιβεβαιώνοντας ότι μόνος στόχος της κυβέρνησης είναι τα δημόσια αρχαιολογικά Μουσεία -όπως και οι άλλοι δημόσιοι φορείς πολιτισμού- να λειτουργούν ως κυβερνητικά υποχείρια.
Διεκδικούμε την επαναφορά των 5 αρχαιολογικών Μουσείων στην Αρχαιολογική Υπηρεσία, την πραγματική ενίσχυσή τους με οικονομικούς πόρους, την ενίσχυσή τους με μόνιμο προσωπικό και την επιλογή σε θέσεις ευθύνης όλης της διοικητικής ιεραρχίας του ΥΠΠΟ με διαφάνεια και αξιοκρατία.
Το ΔΣ του Ενιαίου Συλλόγου
Το σχέδιο νόμου εδώ: https://www.hellenicparliament.gr/Nomothetiko-Ergo/Katatethenta-Nomosxedia?law_id=8f76eab8-020e-4fb9-bbe0-b3d401112103
Αθήνα, 19/1/2026