Στην χτεσινή ομιλία της στη Βουλή, η Υπουργός Πολιτισμού ανέφερε: «Εδώ να επισημάνω ότι μία διεκδίκηση για τον επαναπατρισμό πολιτιστικών αγαθών, δια της δικαστικής οδού, είναι μια εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση. Ακριβώς διότι το Διεθνές Δίκαιο βάζει πάρα πολλούς περιορισμούς».
Από τη θέση μας ως υπάλληλοι του ΥΠΠΟ, θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι είναι σημαντικό να μην συγχέονται οι περιπτώσεις λαθρανασκαφών (όπου συχνά καθίσταται δυσχερής η απόδειξη προέλευσης) με την λεηλασία πολιτιστικών αγαθών σε περιόδους πολέμου. Τα πολιτιστικά αγαθά που έχουν εξαχθεί από οποιαδήποτε χώρα ως αποτέλεσμα πολεμικής λεηλασίας προστατεύονται πολλαπλώς ήδη από το 1954, με την Σύμβαση της Χάγης, αλλά και το θεσμικό πλαίσιο που ακολούθησε, όπως αναλυτικά περιγράφεται στο Στρατιωτικό Εγχειρίδιο για την Προστασία Πολιτιστικών Αγαθών της UNESCO, έκδοσης 2020, το οποίο εξέδωσε στα ελληνικά και διένειμε ο ΟΔΑΠ (Στρατιωτικό Εγχειρίδιο για την Προστασία των Πολιτιστικών Αγαθών σε καιρό πολέμου, ΟΔΑΠ, 2021).
Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται συνεχώς οι επιστροφές αρχαιοτήτων-πολεμικών λαφύρων, με εμβληματική υπόθεση την επιστροφή των «χάλκινων του Μπενίν». Πρόκειται για εκατοντάδες ιστορικά γλυπτά και πλάκες που λεηλατήθηκαν από το Βασίλειο του Μπενίν το 1897 από τα βρετανικά στρατεύματα και πλέον τα Μουσεία που τα έχουν στην κατοχή τους τα επιστρέφουν σταδιακά στη Νιγηρία.
Αυτό το διεθνές πλαίσιο είναι ιδιαίτερα κρίσιμο τόσο για την Ελλάδα (για τις λεηλατημένες αρχαιότητες του Α και του Β Παγκοσμίου Πολέμου) όσο και για την Κύπρο (κατεξοχήν για πολιτιστικούς θησαυρούς που λεηλατήθηκαν κατά τον Αττίλα Ι και ΙΙ).
Τα λεηλατημένα σε πόλεμο αντικείμενα έχουν ακριβή προέλευση, προστατεύονται διεθνώς, και δεν μπορούν να γίνονται αντικείμενο «ανταλλαγής» ή οποιαδήποτε άλλης συναλλαγής. Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει άμεσα στην δημοσιότητα το «Μνημόνιο Κατανόησης» των Υπουργών Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας που υπογράφηκε στις 29/9/2026.
Τέλος, οι αναφορές της Υπουργού και των κομμάτων της Βουλής στα αποτελέσματα της δύσκολης εργασίας του προσωπικού της αρμόδιας Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών, έρχονται απλώς ως φυσικό επακόλουθο της αδιαμφισβήτητης και επιτυχημένης δράσης του προσωπικού της Διεύθυνσης, που έχει οδηγήσει σε σημαντικούς επαναπατρισμούς πολιτιστικών αγαθών. Όμως, η αναγνώριση στα λόγια δεν καλύπτει τα τεράστια κενά. Δυστυχώς, τόσο η Υπηρεσία αυτή, όσο και όλες οι Υπηρεσίες του ΥΠΠΟ πάσχουν από έλλειψη προσωπικού. Η πρόσληψη μόνιμου προσωπικού και η μονιμοποίηση συμβασιούχων που καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες (με διαδικασίες ΑΣΕΠ) θα πολλαπλασίαζε τις επιτυχίες της αρμόδιας Διεύθυνσης και όλων των Υπηρεσιών του ΥΠΠΟ.
Για το λόγο αυτό, οι εργαζόμενοι και εργαζόμενες του ΥΠΠΟ απεργούμε στις 21 Οκτωβρίου, διεκδικώντας: 1% του κρατικού προϋπολογισμού για τον πολιτισμό, αυξήσεις στους μισθούς, μόνιμες προσλήψεις, όχι στην ανάθεση του έργου του ΥΠΠΟ σε ιδιώτες.
Το εγχειρίδιο της UNESCO στα ελληνικά: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000373519/PDF/373519gre.pdf.multi
Το εξώφυλλο της έκδοσης του ΟΔΑΠ
